Charakterystyka bohaterów „Nocy i dni” - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Głównymi bohaterami tetralogii Noce i dnie jest pięcioosobowa rodzina Niechciców (Barbara oraz Bogumił i ich dzieci). Wokół nich krążą inne postaci, których w całej sadze jest ponad 250! Oto najważniejsze z nich:

Maciej Niechcic – szlachcic, dziad Bogumiła. Nie lubił przebywać wśród ziemiaństwa, starając się spędzać jak najwięcej czasu w towarzystwie inteligencji, artystów, uczonych, dziennikarzy, czym nie zyskał sobie sympatii mieszkańców okolicznych wsi i dworków. Pozbawiony talentów gospodarskich, traci zakupiony niedawno majątek Jarosty, ponieważ przed transakcją nie zbadał jego hipoteki. Jest to początek jego problemów finansowych.

Michał Niechcic – ojciec Bogumiła, z którym walczył dzielnie w powstaniu styczniowym, za co jego majątek rodzinny Jarosty został skonfiskowany, a on zostaje zesłany na Syberię, gdzie wkrótce umiera.

Florentyna Klicka – matka Bogumiła. Michał Niechcic zabrał przyszłą żonę z nowicjatu od dominikanek, wywołując obyczajowy skandal w okolicy. Po śmierci męża, kobieta powraca z Syberii i zatrudnia się jako gospodyni w Krępie, gdzie przez długie lata ciężko pracuje. Na starość, schorowana zamieszkuje z bratem, także powstańcem, Klemensem Klickim (przebywającym do tej pory w przytułku) w oficynie w mieście, gdzie wkrótce odnajduje ją syn, który ucieka spod opieki krewnych, do których został oddany kilka lat wcześniej. Kobieta umiera w dzień ślubu Bogumiła, co może być różnie interpretowane, ponieważ nigdy nie lubiła Barbary.

Klemens Klicki – wuj Bogumiła, brat jego matki Florentyny. Podobnie jest Niechcic, brał udział w powstaniu 1863 roku. Po powrocie przebywał w przytułku, a gdy odnalazła go siostra, wspólnie wynajęli skromną oficynę w mieście. Po śmierci kobiety, zamieszkują z nim Bogumił i Barbara. Mężczyzna jest chory psychicznie, ma zaniki pamięci, jest przekonany, że wciąż trwa powstanie, chce uciekać do lasu i walczyć. Do końca życia może liczyć na pomoc i opiekę Barbary, która troskliwie zajmuje się zniedołężniałym starcem.

Jan Chryzostom Ostrzeński – dziad Barbary, hulaka, który stracił rodzinny majątek Lorenki (nie potrafił zarządzać, a w kraju panowała zła sytuacji do prowadzenia gospodarstwa).

Adam Ostrzeński - ojciec Barbary, szlachcic i urzędnik skarbowy, syn hulaki Jana Chryzostoma Ostrzeńskiego. Mimo iż nie posiada żadnego majątku, ponieważ ojciec stracił Lorenki, prowadzi bardzo bujne kawalerskie życie towarzyskie, od czasu do czasu dorabiając korepetycjami. Poślubia Jadwigę, z domu Jaraczewską. Wkrótce po tym traci dwa folwarki wniesione przez żonę w posagu. Ciągłe pasmo rozstań i powrotów pary kończy tragiczna śmierć mężczyzny, który ginie od uderzenia pioruna.

Jadwiga Jaraczewska – matka Barbary. Mimo iż kochała się w niemieckim guwernerze z sąsiedztwa, poślubia Adama Ostrzeńskiego, któremu była wierna. Małżeństwo było bardzo gwałtowne i obfitowało w liczne rozstania i powroty. Po tragicznej śmierci męża (ginie od uderzenia pioruna), młoda wdowa zakłada pensję dla chłopców w Kalińcu, która upadła, gdy następują popowstaniowe represje. Mimo problemów z pracą i osobistą tragedią, biedy i zmartwieniom, kobiecie udaje się wykształcić czwórkę dzieci (miała sześcioro, lecz dwójka zmarła), w czym pokładała nadzieję na lepsze dni. Jest dumna, zapobiegliwa i rozsądna. Na starość zamieszkuje z Barbarą i Bogumiłem, któremu jako jedynemu udawało się uspokajać sklerotyczną teściową, narzekającą na opuszczenie i lekceważenie. Do śmierci Adamowa Ostrzeńska ma nadzieję, że wkrótce przeprowadzi się do Juliana do Petersburga. Staruszka umiera po trzech latach w domu swojej córki i zięcia.

Daniel Ostrzeński – najstarszy syn Adama i Jadwigi, brat Barbary. Wałczył dzielnie w powstaniu. Ukończywszy warszawską uczelnię, powraca do owdowiałej matki i wykłada przyrodę w prywatnej szkole realnej w Kalińcu. Żeni się z niewykształconą, lecz zarażającą wszystkich energią i optymizmem siedemnastoletnią Michaliną Poleską, panną ze zubożałej rodziny ziemiańskiej zamieszkującej pod Warszawą.

Julian Ostrzeński – młodszy syn Adama i Jadwigi, brat Barbary. Podobnie jak starszy brat, także brał udział w powstaniu w 1983 roku. Po odbyciu nauk w Petersburgu pozostaje tam jako inżynier. Nigdy już nie wraca do kraju, nawet na ślub sióstr czy pogrzeb matki. Po jego śmierci z Petersburga zostaje przysłany pamiętnik, który wyjaśnia wiele decyzji podjętych przez brata Barbary.

Józef Toliboski – dobrze zapowiadający się młody prawnik, w którym od pierwszego wejrzenia zakochuje się Barbara Ostrzeński. Choć także darzy ją uczuciem, co manifestuje wchodząc w ubraniu do rzeki po nenufary, woli jednak ożenić się z brzydką, lecz bogatą panną Narecką, a nie z inteligentną i wrażliwą, acz niezbyt majętną Barbarą. Po wielu latach, potkawszy przypadkowo córkę dawnej ukochanej – Agnieszkę, zapowiada wizytę Barbarze, lecz do spotkania nie dochodzi, ponieważ ta ucieka z miasta, zbyt przerażoną ewentualnym spotkaniem.

Walenty Przybylak – sąsiad Niechciców w Serbinowie, właściciel folwarku Środa, wiejski gospodarz charakteryzujący się prostolinijnością.

Leon Woynarowski – po rozstaniu z żoną samodzielnie wychowuje córkę Ksawerę, sąsiad Bogumiła w Serbinowie, wykształcony właściciel Pamiętowa. Pomaga bohaterowi, gdy żona i dzieci Niechcica wyjeżdżają do Kalińca. Często mówił do Bogumiła, mimo widocznego znużenia słuchacza: krążył uparcie koło zaczętego tematu, wracał do niego, aż póki go nie wyczerpał.

Kawusia (Ksawera) Woynarowska – córka Woynarowskiego. Gdy Barbara zabiera dzieci i przenosi się do Kalińca, Kawusia zostaje kochanką Bogumiła. Młoda panna wiele razy namawia Niechcica, by rozwiódł się z żoną, ten jednak – zamiast złożyć jakąś deklarację – doradza kochance studia medyczne w Szwajcarii. Po wyjeździe kobieta wiąże się z działaczem socjalistycznym Marcinem Śniadowskim – późniejszym mężem Agnieszki, a w końcu wychodzi za mąż i przeprowadza się do rodzinnego Pamiętowa, gdzie skupia wokół siebie kobiety przedsiębiorcze, podejmujące się rozmaitych inicjatyw kulturalnych (na przykład latająca biblioteka).

Hipolit Niechcic - krewny Bogumiła i zarazem jego świadek na ślubie. Mieszka z żoną Urszulą (doskonałą, wzorową gospodynią) i dwiema córkami: Helcią i Anką (guwernantką dzieci Niechciców), w majątku Turobin.

Winczewscy – poprzedni administratorzy Krępy.

Bylisia i Ludwiczka – służące Barbary, które pomagają jej po przeprowadzce do zwolnionego przez zarządcę 4-pokojewego mieszkania w Krępie.

Teresa Kociełłowa - siostra Barbary,
obdarzona dziwnie podnoszącą na duchu, pokrzepiającą mądrością. Nie wiadomo nawet, skąd ją czerpała, bo żyła zwykłym, podobnym do tylu innych życiem. Ale u niej powszednie, domowe dnie zdawały się być bogatsze w doświadczenia i więcej zajmujące niż u drugiego nie wiem jakie przygody, i sączył się z nich zdrój myśli tak posilnych dla każdego, kto się z nią wdał w rozmowę. Poza tym była pełna uroku i zarazem powagi, wesołego usposobienia, dla każdego, z kim los ją zetknął, potrafiła być dobra i znajdowała zawsze możność dopomożenia każdemu w tym, w czym najbardziej potrzebował.
Poślubiwszy Lucjana Kociełła i urodzeniu dwójki dzieci, nadal pracuje udzielając lekcji, prowadząc przy tym bujne życie towarzyskie. Po śmierci Piotrusia doradza Bogumiłowi przeprowadzkę w nowe miejsce. Wyszukuje szwagrowi duże gospodarstwo w Serbinowie pod Kalińcem. Staje się powodem zazdrości Barbary, gdy, odjeżdżając od krewnych, Bogumił zapełnia jej karetę bukietami jaśminu. Wszystkimi wstrząsa wiadomość o śmierci Teresy, która umiera po wyczerpującym ataku tyfusu. Na jaw wychodzi tajemnica nieboszczki. W listach kobiety, które dostają się w ręce Barbary jest napisane, że Teresa miała romans z młodym Tadeuszem Krępą, synem byłych pracodawców Bogumiła.

Lucjan Kociełł – przystojny, wesoły i towarzyski Litwin (miał sławę najlepszego w Kalińcu znawcy win i karciarza), mąż Teresy, szwagier Barbary. Z zawodu urzędnik (mimo braku wyższego wykształcenia), z zamiłowania przedsiębiorca. Gdy Barbara cierpi z powodu zdrady Toliboskiego, tylko on potrafi podnosić ją na duchu. Po śmierci żony zmienia całkowicie swoje postępowanie - przestaje pić i wraz z dwiema córkami przenosi się pod Częstochowę, gdzie chce budować cementownię. Umiera nie przeprowadziwszy z Barbarą rozmowy, która byłaby wyznaniem wszystkich uczuć, jakie żywił do szwagierki. Bohaterowie nie mają okazji wyjaśnić sobie wszystkich spraw, ponieważ uniemożliwia im to stan Lucjana (żołądek nie przyjmuje pokarmu).

Oktawia – córka Kociełłów, wesoła i rezolutna.

Sabina – córka Kociełłów, małomówna i skłonna do refleksji.

Letycja Mioduska – tajemnicza właścicielka Serbinowa przebywająca w Paryżu, lubiąca korzystać ze swojego ogromnego majątku, który po jakimś czasie roztrwoniła z mężem. Gdy po sprzedaży majątku Daleniecki chce oszukać Niechciców, ona okazuje się być uczciwą i każe wynagrodzić Barbarę i Bogumiła za wszystkie lata sumiennej pracy.

Włodzimierz Daleniecki – zrusyfikowany adwokat piszący artykuły do gazet w Petersburgu, plenipotent i przyjaciel Letycji Mioduskiej, właścicielki Serbinowa przebywającej w Paryżu. Wysyła do majątku szpiegów, między innymi Katelbę. Nie ufa Niechcicom, mimo iż co pięć lat odnawia z nimi kontrakt. Wiele razy stara się uzależnić Bogumiła od siebie, na przykład, gdy dowiaduje się kupnie placów przez Niechcica - przedłuża umowę i podnosi tantiemy. Naraża Bogumiła na koszty, gdy ten, choć jest tylko administratorem, musi wyłożyć pieniądze na meliorację z własnej kieszeni, ponieważ Daleniecki nie odpisuje na jego listy. O sprzedaży Serbinowa zawiadamia Niechciców listownie. Na koniec współpracy chce obciążyć Bogumiła kosztami corocznych kredytów, zaciągniętych na usprawnienie terenów.

Zbigniew Owrucki – hrabia, nowy właściciel Serbinowa. Człowiek bardzo miły i pomocny przy procedurze odzyskiwania wpłaconej przez zwolnionego Bogumiła zaliczki. Zostaje zamordowany w pociągu, którym wraca z Petersburga.

Szymszel – stary Żyd, wędrowny kupiec, który na końcu powieści wiezie Barbarę do Toliboskiego, z którą wspomina dawne czasy. Przywiązany do Niechciców.

Piotruś - pierwszy syn Niechciców, dziecko o niezwykłym uroku i wdzięku, wielkiej wrażliwości i wyobraźni. Wniósł do domu Barbary i Bogumiła wiele radości, był też ulubieńcem rodziny Krupskich. Umiera w wieki czterech lat, na skutek złapanego na zimowym spacerze przeziębienia, mimo troski lekarza i rodziców, którzy po tym tragicznym wydarzeniu długo nie mogli się pobierać (Bogumił próbował odebrać sobie życie, zaś Barbara żyła w całkiem innym, odrealnionym świecie – całymi dniami przesiadywała na jego grobie, aż w końcu przeziębiła się i ciężko zachorowała).

Emilia Florentyna – młodsza córka Niechciców, starsza od Tomasza o rok. Mimo iż bardzo ładna i wrażliwa, to jednak niesamodzielna i mało energiczna, zbyt ufająca ludziom i podporządkowana ich woli. W dzieciństwie, podobnie jak siostra i brat – często się zaziębiała. Nie wykazywała zamiłowania do wiedzy, nauka przychodzi jej z wielkim trudem i nie daje dużych rezultatów, ponieważ dziewczyna z trudem pokonuje kolejne klasy, woląc spędzać czas na poprawianiu urody i kokietowaniu chłopców. Jej jedynym celem było zamążpójście, dlatego bardzo przeżyła odmowę rodziców ukochanego Stasinka Kozarewicza, którzy nie zgadzają się na ich ślub. W końcu po śmierci Bogumiła wychodzi za mąż za zarządcę majątku - Seweryna Bartołda (wcześniej długo się z nim przekomarza i wodzi za nos) i przeprowadza z nim do wydzierżawionego majątku pod Warszawę - Zabłocia. Wkrótce zachodzi w ciążę.

Tomasz Michał – najmłodsze dziecko Barbary i Bogumiła, przysparzające im najwięcej problemów wychowawczych. Tomaszek, bo tak nazywają go rodzice, od najmłodszych lat jest nieposłuszny, skory do wybryków, figlów i psot, kłamie i rozrabia, nie chce się uczyć (ucieka z lekcji panny Mroczkówny), powtarza klasy. Nie dość, że kradnie sakiewkę z pieniędzmi i broszka, którą Bogumił kupił żonie, to jeszcze daje słowo honoru, że nie widział sakiewki, gdy rok temu ojciec szukał jej w całym domu! Innym razem wyłudza od rodziców pieniądze, by oddać je koledze, od którego pożyczył na nowy kapelusz „panama”, w którym przyjechał ze szkoły, lecz zamiast oddać za nakrycie głowy, całą sumę przepija i traci z Olesią… Okazuje się, że kapelusz pożyczył od Bodzia od Danielowej Ostrzeńskiej, że nagle opuścił stancję w mieście, kłamiąc, że otrzymał wiadomość o chorobie kogoś z rodziny, że kupował rzeczy na kredyt…

Mimo wszystko jest oczkiem w głowie mamy, która, choć bardzo cierpi z powodu postępowania syna, stale go usprawiedliwia i broni, gdy Bogumiłowi zdarzało się, z braku jakichkolwiek działających w przypadku syna metod pedagogicznych, sięgać po rózgę czy pas. Nie uważa syna za rozrabiakę, hazardzistę, wulgarnego pijaka i złodzieja, stale minimalizuje jego występki. Po wyjeździe do Emilki, przebywa tam do wybuchu I wojny światowej.

Marcin Śniadowski – działacz socjalistyczny, kochanek Ksawery Wojnarowskiej i łamacz niewieścich serc, którego Agnieszka Niechcic poznaje na studiach w Szwajcarii. Często przyjeżdża do Kalińca jako wysłannik rewolucyjny, przywdziewa pseudonim Stefan, organizuje strajki, podtrzymuje opór oraz zdobywa fundusze na dalszą walkę. Po burzliwym związku, pełnym rozstań i powrotów, ten na początku niezdecydowany i dziecinny bohater, pełen obaw o zasadność dzielenia życia z kimś, kogo można narazić na więzienie, Marcin decyduje się na ślub z Agnieszką. Ten zwolennik dążeń narodowowyzwoleńczych na każdym kroku manifestuje o zazdrość, co nie ułatwia codziennego życia pięknej i inteligentnej żonie.

Komodziński – ksiądz z Małocina, poznany przez Agnieszkę na weselu Olczaka. Podczas rozmowy na temat wiary i kościoła katolickiego okazuje się, że jest to niezwykle ciekawy człowiek. Bohaterka jest zafascynowana osobowością i poglądami kleryka, mimo iż jest nastawiona krytycznie do instytucji kościelnych, który jednak wkrótce umiera.

Felicja – atrakcyjna i inteligentna służąca Niechciców, z którą po wyjeździe żony i dzieci do szkoły, Bogumił wdaje się w nowy romans. Felicja pracuje od siódmego roku życia, ma trudną przeszłość (jej partnerzy nie byli dla niej dobrzy, jej dziecko umarło). Po odkryciu związku męża i służącej przez Barbarę, Bogumiła odsyła Felicję do miasta. Jej historia kończy się pomyślnie. Wychodzi za mąż za Mikołajczyka, bogatego wdowca, syna włodarza.


strona:   - 1 -  - 2 - 

Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  „Noce i dnie” - streszczenie szczegółowe
2  Sens (znaczenie) tytułu powieści „Noce i dnie”
3  „Noce i dnie” jako powieść filozoficzna



Komentarze: Charakterystyka bohaterów „Nocy i dni”

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: