Noce i dnie opracowanie
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki

Geneza „Nocy i dni”

Noce i dnie powstawały (…) w ścisłym związku z charakterem epoki, w jakiej przyszło żyć autorce. Są silnie ukorzenione w jej przeżyciach i obserwacjach oraz w opowieściach rodzinnych i informacjach zaczerpniętych przez pisarkę z kaliskiej prasy. Umieszczenie losów postaci na tle panoramy życia społecznego, politycznego, obyczajowego sprawia, że jest to dzieło o randze epopei. Można w nim obserwować kształtowanie się nowej struktury...
więcej



Czas i miejsce akcji „Nocy i dni”

Fabuła tetralogii Noce i dnie obejmuje okres od powstania styczniowego do wybuchu pierwszej wojny światowej, czyli lata 1863-1914. Rozpoczyna się ślubem głównej bohaterki Barbary, a kończy, gdy ucieka ona z bombardowanego Kalińca. Tom pierwszy obejmuje ponad czternaście lat fabuły (od ślubu Niechciców w 1884 roku, poprzez podróży do Kalińca na wiosnę roku następnego, śmierć Piotrusia w zimie 1889, przeprowadzkę... więcej



Sens (znaczenie) tytułu powieści „Noce i dnie”

Zatytułowanie przez Marię Dąbrowską swojej wielopokoleniowej epopei zwrotem „Noce i dnie” wynika z filozofii obecnej z powieści. Pogląd głównej bohaterki Barbary o ułomności i słabości ludzkiej natury oraz jej męża Bogumiła o prawach natury sprawujących kontrolę nad człowiekiem, podlegającym niezmiennemu cyklowi narodzin i śmierci doskonale obrazuje cytat z utworu:
„Najważniejsze jest dobrze przeżyć swoje dni i noce,...
więcej



Obraz społeczeństwa w powieści „Noce i dnie”

Rozgrywająca się od powstania styczniowego do wybuchu pierwszej wojny światowej fabuła powieść „Noce i dnie” ukazuje obraz polskiego społeczeństwa lat 1863-1918. Dąbrowska prześledziła przeobrażenia społeczne, ekonomiczne i polityczne na przestrzeni XIX i XX, które dotknęły zubożałe, zdeklasowane ziemiaństwo polskie, starające się otrząsnąć po upadku powstania styczniowego i represjach po 1863 roku, ukazała społeczne... więcej



„Noce i dnie” jako saga rodzinna i epopeja

Tetralogia Noce i dnie Marii Dąbrowskiej, która wykorzystała dorobek tradycji polskiej i europejskiej prozy II połowy XIX i pierwszych dziesięcioleci XX wieku, łączy w sobie wiele gatunków literackich: począwszy od pierwiastków realizmu, wzbogaconego elementami prozy psychologicznej, a skończywszy na cechach wybitnego dzieła filozoficznego, podejmującego tematykę społeczno-obyczajową. Można w niej odnaleźć wiele wątków... więcej



Wątek główny i wątki poboczne w powieści „Noce i dnie”

Do wątków głównych najsłynniejszej polskiej sagi rodzinnej „Noce i dnie” zaliczamy wątek wielopokoleniowej rodziny szlacheckiej Niechciców, którą tworzą Bogumił Niechcic i Barbara z Ostrzeńskich, wraz ze swoimi dziećmi, przyjaciółmi oraz krewnymi. Z kolei wymienienie wszystkich wątków pobocznych obecnych na kartach czterotomowego dzieła zajęłoby tyle samo czasu, ile przeczytanie tetralogii. Wśród tych najczęściej... więcej



Autobiografizm „Nocy i dni”

Tetralogia zawiera opisy Kalińca, który został odmalowany z topograficzną precyzją przez rodowita kaliszankę. Jak zauważa Danuta Wilczycka w opracowaniu powieści:
Jak widać, pisarka wiele szczegółów i zasadniczych wątków zaczerpnęła z osobistych przeżyć i obserwacji. Życie biedoty folwarcznej, problemy ziemiaństwa i zarządców majątkami oraz przyrodę wsi miała okazję poznać podczas pobytów w Russowie (...), zaś...
więcej



„Noce i dnie” jako powieść filozoficzna

Chcąc zanalizować płaszczyznę filozoficzną tetralogii Noce i dnie, która odwołuje się zarówno do pozytywizmu (Bogumił i jego umiłowanie pracy – organicyzm; Barbara czytająca czołowe dzieła epoki: Historię cywilizacji Anglii Buckle’a, Przyczyny zjawisk w przyrodzie organicznej Huxley’a), jak i do doświadczeń XX-wiecznej myśli filozoficznej (m.in. Henry Bergson, Siegmund Freud), komplikującej... więcej



Motyw miłości i rodziny w „Nocach i dniach” Marii Dąbrowskiej

W tetralogii Marii Dąbrowskiej mamy wiele rodzajów miłości: rodzicielską (na przykład Barbara Niechcic w stosunku do swoich dzieci czy Daniel Ostrzeński w stosunku do Bodzia), siostrzaną (Michalina i Stefania) czy tę łączącą dwójkę ludzi. W powieści odnajdujemy prócz pierwszego, niewinnego zauroczenia, jakie połączyło na przykład Agnieszkę Niechcic i Janusza Ostrzeńskiego, wyniszczające, niszczycielskie uczucie, jakie... więcej



Narrator i narracja w „Nocach i dniach” Marii Dąbrowskiej

Obszerna i wielowątkowa powieść Dąbrowskiej, podejmująca wiele problemów i zaliczana do największych dokonań polskiej i światowej prozy realistycznej, nie pozwala na proste zaszufladkowanie. Czterotomowe dzieło Marii Dąbrowskiej przeciwstawiającej się panującej w pierwszej połowie XX wieku modzie na reportaż, psychoanalizę i tak zwaną „Czystą Formę” jest przykładem – podobnie jak Zbrodnia i kara Fiodora... więcej



Społeczna problematyka „Nocy i dni”i Marii Dąbrowskiej

Chciałam niejako samej sobie uprzytomnić skąd wyszło i do jakich klęsk, triumfów, bezdroży i ziem obiecanych idzie moje pokolenie, moja sfera społeczna, żeby ten zgasły świat wywołać z nicości i kazać mu samemu w plastycznym obrazie życia wypowiedzieć swoją intymną, istotną prawdę o sobie. Maria Dąbrowska, Dzienniki Napisany wspaniałą polszczyzną cykl powieściowy Noce i dnie,... więcej



Motyw rozstania w powieści „Noce i dnie”

Jednym z pobocznych motywów powieść Marii Dąbrowskiej „Noce i dnie” jest motyw rozstania. Przykładów tej tezy jest kilka. Z rozstaniem interpretowanym dosłownie mamy do czynienia w epopei na dworcu w Witaszycach, gdy Bogumił Niechcic żegna się z kochanką Ksawerą Woynarowską lub gdy jego córka Agnisia wyjeżdżą na zagraniczne studia. Rozstanie można też interpretować bardziej metaforycznie. W takim ujęciu – jako... więcej



Motyw miasta w powieści „Noce i dnie” Marii Dąbrowskiej

Powieściowy Kaliniec, w którym dorasta Barbara Ostrzeńska jest wzorowany na Kaliszu i Russowie, w których z kolei najmłodsze lata spędziła Maria Dąbrowska. Pisarka tak doskonale odwzorowała topografię Kalisza, że z jej tetralogią można zwiedzać miasto niczym z Ziemią obiecaną Reymonta podziwiać zakątki Łodzi: Pisarka świetnie odtworzyła topografię Kalisza, niemal każdą scenę powieści możemy dokładnie umiejscowić,... więcej