„Noce i dnie” jako powieść filozoficzna
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Chcąc zanalizować płaszczyznę filozoficzną tetralogii Noce i dnie, która odwołuje się zarówno do pozytywizmu (Bogumił i jego umiłowanie pracy – organicyzm; Barbara czytająca czołowe dzieła epoki: Historię cywilizacji Anglii Buckle’a, Przyczyny zjawisk w przyrodzie organicznej Huxley’a), jak i do doświadczeń XX-wiecznej myśli filozoficznej (m.in. Henry Bergson, Siegmund Freud), komplikującej psychologię ludzkich zachowań, działań, motywacji etycznych i światopoglądowych, należy przyjrzeć się przemyśleniom głównej bohaterki najsłynniejszej polskiej sagi rodzinnej – Barbary Niechcic.

Barbara, jak zauważa Danuta Wilczycka:
jest „specjalistką” od zmartwień, dręczenia siebie i innych ponurymi przeczuciami i lękami (…), w przeciwieństwie do Bogumiła, który – w myśl etyki Conradowskiej - jest wierny pewnym zasadom, otwarty na drugiego człowieka i otaczający go świat, ocenia rzeczywistość realnie, nie stawiając światu żadnych wymagań, nie oczekując zbyt wiele i przyjmując tyle, ile mu dawał, uosabia pogodę ducha, zgodę na świat z jego wymaganiami, przyjęcie stoickiego poglądu na życie, śmierć, radość i smutek (treści jasne, żywioł dnia)
(Wilczycka D.: Noce i dnie Marii Dąbrowskiej, Lublin 2003, s. 54-55).

Nie znaczy to oczywiście, że Niechcic był niezdolny do głębszych przemyśleń. Obalił ten pogląd między innymi na dworcu w Witaszycach, gdy po pożegnaniu kochanki Ksawery Woynarowskiej, zapytał siebie samego: Na czyje siły, na czyj rozum obliczone jest życie?, czy też podczas spaceru po polach, po którym zachorował na zapalenie płuc i umarł. Rozmyślał wówczas: Z tym samym pługiem idąc, widzisz Boga lub grudę ziemi, dając dowód umiejętności dostrzegania w rzeczach małych czegoś wielkiego.

Żona Bogumiła została stworzona na zasadzie kontrastu. W przeciwieństwie do męża, może całymi dniami rozmyślać nad sensem życia, snuć refleksje na temat istoty i sensu cierpienia. Stale czymś się trapi, nigdy nie jest zrelaksowana i zadowolona, ujawniając swoje głębokie przemyślenia zarówno w najbardziej błahych codziennych sytuacjach, na przykład podczas zakupów czy czytania romansu (uwielbiała romantyczne historie podobnie jak Cecylia), jak i w czasie największych tragedii, które spotykają jej rodzinę. Filozoficzne rozważania Barbary – te najbardziej przemyślane i istotne w procesie interpretacji tetralogii - mają miejsce zazwyczaj po śmierci kogoś bliskiego.

Oznacz znajomych, którym może się przydać

strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 -  - 4 - 


  Dowiedz się więcej
1  „Noce i dnie” jako saga rodzinna i epopeja
2  Geneza „Nocy i dni”
3  „Noce i dnie” - streszczenie szczegółowe



Komentarze
artykuł / utwór: „Noce i dnie” jako powieść filozoficzna







    Tagi: